W okresie jesienno-zimowym dzieci często łapią infekcje. Często też da się temu zaradzić. Jak poprawić zatem odporność u dziecka naturalnymi sposobami? Ważne są codzienne nawyki, dieta, higiena, odpowiednia równowaga jelitowa, suplementacja, a nawet hartowanie. Podpowiadamy sprawdzone sposoby, które bardzo często skutecznie działają. Są one oparte na naszych doświadczeniach jako rodziców
Jak działa odporność u dziecka i dlaczego częściej łapie infekcje
Układ odpornościowy dziecka jest trochę jak strażnik bez doświadczenia. Niby jest czujny, ale, ale wciąż się uczy, by nie dać się zaskoczyć. Przede wszystkim małe dzieci dopiero poznają różne drobnoustroje, więc ich organizm musi nauczyć się je, po pierwsze – rozpoznawać je, po drugie – z nimi walczyć.
Dla porównania dorośli mają już rozwiniętą pamięć immunologiczną. Oczywiście nie znaczy to, że w ogóle nie łapiemy wirusów, ale często łatwiej jest nam z nimi walczyć. Rzecz jasna, w teorii. U dzieci pamięć immunologiczna dopiero się kształtuje. Poza tym, dzieci są narażone na wiele czynników, które powodują stan chorobowy
- 🍀 środowisko przedszkolne/szkolne – niestety, często siedlisko drobnoustrojów. A poza tym, dzieci nie zawsze pamiętają też o podstawowej higienie, jaką jest choćby mycie rąk
- 🍀 stres – małe dzieci też się stresują, na swój sposób. To również osłabia ich organizm
- 🍀 dieta – nie zawsze jako rodzice pamiętamy o tym, by cały czas nasze dziecko zdrowo się odżywiało. Jelita, wątroba często muszą toczyć nierówne walki z tym, co jedzą dzieci
- 🍀 choroba też buduje odporność u dziecka – czasami mówi się, że dziecko musi swoje przechorować. I coś w tym jest. A wszystko po to, by zbudować pamięć immunologiczną
- 🍀 długość snu – nie zawsze dzieci chodzą spać „na zawołanie”. Czasami rano się nie wysypiają, bo trzeba je obudzić do przedszkola, szkoły. To też ma znaczenie w procesie budowania odporności u dziecka
- 🍀 higiena – zwłaszcza w przedszkolu i szkole dziecko łapie mnóstwo elementów, które mają kontakt z drobnoustrojami, jak klamki, zabawki. A nie każdorazowo też myje potem ręce. Nie zawsze też zasłania usta, kiedy kasła
Co jest naturalne, a z czym należy udać się do lekarza
Średnio kilka razy w sezonie dziecko łapie infekcje. Przeziębienia są na porządku dziennym, na co też zwracają uwagę pediatrzy. Najczęściej dzieje się tak w okresie przedszkolnym, kiedy dopiero rozpoczynają kontakt z rówieśnikami. Nie zawsze jednak wszystko jest normą. Są pewne symptomy, które powinny niepokoić rodziców, a już na pewno stanowić sygnał ostrzegawczy. Kiedy zatem najlepiej skonsultować się z lekarzem?
- ❌ dziecko choruje częściej niż kilka razy na sezon – np. regularnie nie chodzi do przedszkola, szkoły, a kiedy wraca, w zasadzie po kilku dniach znowu musi zrobić obowiązkową przerwę
- ❌ kaszel nasila się po kilku dniach – dziecko dusi się, „charczy”, nie może odkasłać, wtedy koniecznie udaj się do lekarza
- ❌ symptomy nie ustępują po 5-7 dniach – zwykłe przeziębienie nie powinno trwać dłużej. Czasami kaszel utrzymuje się nawet do miesiąca, ale wtedy też lepiej zasięgnij porady lekarza
- ❌ wysoka gorączka przez dwa-trzy dni – której często dodatkowo nie idzie zbić. Może często być objawem zapalenia w organizmie Twojego dziecka. Jeśli jednak objawy Cię niepokoją od początku, koniecznie zareaguj szybciej
- ❌ częste i powtarzające się zapalenia ucha, płuc, zatok – a zwłaszcza wtedy, kiedy wymagają stosowania antybiotyków w krótkich odstępach czasu
- ❌ znaczne osłabienie organizmu dziecka – czy często powiązany z tym brak apetytu. Nie każde dziecko jest „niejadkiem”. Czasami dzieci nie mają ochoty na zabawę, spacer, to też powinno być sygnałem alarmowym
- ❌ utrata wagi – to też konieczny powód do konsultacji z pediatrą
- ❌ wszelkie odchylenia od normy – jako rodzic doskonale znasz Twoje dziecko. Jeśli cokolwiek Cię niepokoi, nie lecz je na własną rękę. Rodzinny pediatra Ci pomoże
10 codziennych nawyków, które wzmacniają odporność u dziecka
Choć nie da się uchronić całkowicie dziecka przed infekcjami, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym, to jednak są sposoby, by zmniejszyć ich częstotliwość czy też sposób przechodzenia. To są metody, które bardzo łatwo wprowadzić w każdym domu, a które wręcz powinny być codziennością również dla dorosłych
- 🍀 Zapewnij dziecku odpowiednią ilość snu – dzieci potrzebują więcej snu niż dorośli, bo ich organizm rośnie i regeneruje się. Jeśli są niewyspane, osłabia to ich układ immunologiczny. Dobrze pielęgnować codzienne rytuały przed zasypianiem. Świetną metodą, żeby dziecko poszło spać, jest np. czytanie książek
- 🍀 Stawiaj na aktywność fizyczną – ruch to zdrowie, również u dzieci. Poprawia krążenie, wzmacnia układ oddechowy. W przypadku dzieci wystarczy zabawa na świeżym powietrzu, jazda na rowerze. Pora roku nie ma znaczenia
- 🍀 Regularnie przebywajcie na świeżym powietrzu – coś, co łączy się z poprzednim punktem. Z dzieckiem powinieneś regularnie spacerować, nawet w chłodniejsze dni, a może nawet szczególnie wtedy. Wzmacnia to odporność u dziecka
- 🍀 Zadbaj o zdrową, różnorodną dietę – w której dominują warzywa, owoce, źródła błonnika i zdrowych tłuszczów. Oczywiście czasami dzieci nie lubią zielonych warzyw, ale tutaj musisz zmierzyć się z tym wyzwaniem, bo to podstawa zdrowia. Powinieneś dostarczać organizmowi Twojego dziecka witamin szczególnie A, D, E czy cynku i selenu
- 🍀 Chroń jelita Twojego dziecka – zdrowie i odporność u dziecka zaczynają się w jelitach. U dorosłego zresztą podobnie. Dostarczaj Twojemu dziecku jogurty naturalne, kefiry, błonnik, a nawet kiszonki. Sens mają też odpowiednie probiotyki
- 🍀 Dbaj o podstawową higienę dziecka – mycie rąk to podstawa. Oczywiście bez przesadnej sterylności, żebyś nie popadł w skrajności. Ucz dziecko mycia rąk przed jedzeniem, po toalecie, po powrocie do domu
- 🍀 Dostarczaj dziecku odpowiednią ilość wody – jeśli Twoje dziecko nie ma odpowiedniej ilości wody, osłabia to organizm, a przez to szybciej łapie infekcje. Niestety, dzieci często zapominają o regularnym piciu
- 🍀 Przestrzegaj stałego rytmu dnia – oczywiście w ramach rozsądku. Organizm dziecka lubi przewidywalność. Chodzi tu o regularne pory snu, posiłków czy aktywności
- 🍀 Dbaj o odpowiednie środowisko w domu – szczególnie mowa tu o wilgotności powietrza. Temperatura nie powinno być zbyt wysoka, bo suche powietrze zwiększa podatność na infekcje dróg oddechowych
- 🍀 Stwarzaj dziecku komfortowe warunki do dorastania – przede wszystkim dziecko nie powinno się nadmiernie stresować. Rozmawiaj z nim, uspokajaj je, kiedy jest rozdrażnione, nie nakładaj zbyt dużej presji. Baw się z dzieckiem. Szczęśliwe dziecko to zdrowe dziecko
Odporność u dziecka a dieta. Dwa nieodłączne elementy
W akapicie wyżej wspomnieliśmy już, że odpowiednia i zróżnicowana dieta jest dla dziecka podstawą prawidłowego rozwoju. Nad tym punktem jednak warto pochylić się zdecydowanie mocniej. Co powinno stanowić podstawę diety każdego dziecka? Jest kilka produktów, oczywiście pod warunkiem, że nie ma tutaj żadnych przeciwwskazań uczuleniowych.
- 🍀 warzywa i owoce jako podstawa diety – z naciskiem na te pierwsze. Marchew, dynia, brokuły, papryka, buraki. Z owoców natomiast warto jeść szczególnie jabłka, maliny, kiwi. To bogactwo witamin
- 🍀 odpowiednia ilość białka – to podstawowy budulec mięśni. Jeśli nie ma go wystarczająco dużo, organizm Twojego dziecka wolniej się regeneruje. Dbaj, by Twoje dziecko jadło drób, ryby, jajka, nabiał czy rośliny strączkowe
- 🍀 zdrowe tłuszcze – czyli takie, które wspierają wchłanianie witamin A, D, E, K – podstawy odporności u dziecka. Warto jeść ryby morskie, siemię lniane, orzechy włoskie
- 🍀 produkty pełnoziarniste – dziecku, podobnie jak i sobie, możesz przygotować owsiankę, kaszę czy zrobić kanapkę z pieczywa pełnoziarnistego. Błonnik wspiera mikrobion jelitowy, a to też wzmacnia odporność u dziecka
- 🍀 woda i jeszcze raz woda – zadbaj o to, by Twoje dziecko nie piło słodkich napojów. Cukier obciąża organizm. Najlepszym rozwiązaniem jest oczywiście woda, więc przyzwyczajaj swoją pociechę właśnie do picia wody
- 🍀 zdrowe nawyki żywieniowe – możesz na przykład gotować wspólnie ze swoim dzieckiem i oswajać je z nowymi smakami. Poza tym, będzie mu po prostu lepiej smakowało, jeśli przygotuje coś samo. I pamiętaj, że zdrowa dieta to proces a nie wyścig
Dlaczego jelita to fundament odporności
Nie od dziś mówi się, że zdrowie zaczyna się w jelitach. I to jest absolutna prawda. Potwierdzają to liczne badania, ale także i lekarze. Można powiedzieć nawet, że jelita są centrum Twojej odporności. Podobnie zresztą jest i u dziecka.
Po pierwsze, w jelitach pracuje ogromna ilość dobrych bakterii, które wspierają organizm. To swego rodzaju ekipa strażników, która pilnuje porządku, dba o prawidłowe trawienie, ale też pozwala układowi odpornościowemu szybciej rozpoznawać i zwalczać drobnoustroje. U dzieci natomiast ta ekipa strażników dopiero nabiera doświadczenia.
W Twoich i Twojego dziecka jelitach znajduje się większość komórek odpornościowych. To one cały czas analizują, co trafia do organizmu i reagują. Jeśli mikrobiom jelitowy jest różnorodny, wspiera układ odpornościowy, pomaga łagodzić stany zapalne i wzmacnia naturalne bariery ochronne. Jeśli jednak jego stan jego gorszy, organizm Twojego dziecka reaguje wolniej na drobnoustroje i częściej łapie infekcje.
Dlatego też ważna jest odpowiednia dieta bogata w różnorodne składniki, na czele z warzywami i owocami. Co powinna dokładnie zawierać, znajdziesz w akapicie wyżej
Hartowanie, ale tylko z głową
Hartowanie organizmu może kojarzyć Ci się na przykład z… morsowaniem czy lodowatymi prysznicami. Oczywiście w przypadku dziecka ciężko nawet o tym pomyśleć. Jak zatem w inny sposób hartować swoje dziecko? Musisz zacząć najpierw od spacerów i to nawet, a może przede wszystkim, w chłodniejsze dni. Wiatr tutaj też nie powinien stanowić wielkiej bariery.
Po drugie, nie przegrzewaj swojego dziecka. Wielu rodzicom wydaje się, że jak w domu czy pokoju dziecka jest bardzo ciepło, to dobrze. Nic bardziej mylnego. Zbyt grube ubrania, które często sprawiają, że dziecko się poci, też nie sprzyja budowaniu odporności. A jeśli tak grubo ubrane dziecko potem wychodzi na wiatr, łatwiej łepie infekcje.
Hartowanie to też codzienne wietrzenie mieszkania czy domu i regularna wymiana powietrza. Ponadto, w pokoju dziecka do spania powinno być chłodniej niż w dzień (nie więcej niż 20 stopni Celsjusza). I pamiętaj również, że jeśli Twoje dziecko dopiero przeszło chorobę albo jest po prostu osłabione, to nie czas na eksperymenty i hartowanie. Tu potrzebny jest rozsądek
Higiena a odporność u dziecka. Nie zawsze o tym pamiętamy
Higiena u dziecka to też element, który warto rozszerzyć. Oczywiście nam jako rodzicom często higiena kojarzy się po prostu z myciem rąk czy zwyczajnym kąpaniem. Ale to coś zdecydowanie więcej. U dziecka warto wyrabiać pewne regularne zachowania. Podstawa to stałe mycie rąk przed jedzeniem, powrotem do domu czy korzystaniem z toalety. O tym chyba mało komu trzeba powtarzać.
Naszym dzieciom często powtarzamy, skądkolwiek wrócą, że mają iść do łazienki myć ręce. Przed obiadem to samo, po toalecie to samo. Czasami dzieci wręcz się denerwują, ale to powtarzanie „w kółko” ma sens, bo po kilku miesiącach stałych praktyk, wchodzi to w krew dziecka. Z drugiej strony każdy rodzic musi pamiętać, by nie mylić czystości ze sterylnością. To zupełnie normalne, że dzieci dotykają różnych przedmiotów, nie trzeba też wszystkiego „odkażać”, bo tak nie buduje się odporności u dziecka.
Higiena to jednak nie tylko mycie rąk. To również dbanie o to, by w domu było czyste, świeże powietrze, a pokoje dzieci nie były przegrzane. To normalne też, że dziecko bawi się na dworze, ma kontakt z piaskiem, trawą czy zwierzętami, dotyka różnych przedmiotów. Musisz działać rozsądnie, bo tylko w ten sposób odporność u dziecka ma szansę rozwijać się prawidłowo.
Suplementacja – kiedy ma sens i na co warto postawić
Nawet, jeśli będziesz dbał o odpowiednią dietę swojego dziecka, musisz też zadbać o suplementację. Żyjemy w czasach, kiedy w produktach jest po prostu niewystarczająca ilość odpowiednich składników, witamin i minerałów. Suplementacja u dziecka zawsze ma zatem sens, choć oczywiście trzeba ją dobierać bardzo rozsądnie
Podstawą budowania odporności u dziecka jest witamina D. Powinieneś ją podawać jeszcze przed okresem jesienno-zimowym. Bardzo dobrym rozwiązaniem są też preparaty wspierające mikrobion jelitowy. Nie powinieneś zapominać też o cynku, a także witaminach A, E, K. My mamy swoje sprawdzone suplementy, które od dwóch lat stale stosujemy i naprawdę są pomocne w budowaniu odporności naszych dzieci. Poniżej prezentujemy taki niezastąpiony pakiet dla nas
MyKids Protect
To saszetki, które można rozpuścić w wodzie, ale też dodać do koktajlu czy smoothie, żeby dziecko zjadło z większą przyjemnością. Suplement z czarnym bzem, cynkiem i laktoferyną wspiera odporność u dziecka, pomaga zachować zdrowe kości. Nasze dzieci bardzo go lubią
💬 Mój ekspercki komentarz: Skład jest czysty, bez dodatku cukru, słodzony bezpiecznym erytrytolem i stewią. Jako ekspert doceniam obecność choliny oraz formę saszetek, która zapewnia wysoką biodostępność i łatwość podania dziecku
Dziecięca odporność w żelkach
Kolejny suplement, tym razem w formie żelek, które nasze dzieci uwielbiają. To w zasadzie bestseller od Health Labs Care. Żelki z witaminą C, D i cynkiem. Dbają przede wszystkim o układ odpornościowy dziecka, ale przy okazji jeszcze o zdrowe kości, zęby i mięśnie. Dobrze sprawdzony przez nas produkt
💬 Mój ekspercki komentarz: Zestaw oferuje kluczowe mikroskładniki w formie atrakcyjnej dla dzieci, bazując na naturalnych sokach owocowych i pektynach zamiast żelatyny. Każdy żelek ma precyzyjnie dobraną dawkę (np. witamina D3 z alg czy cynk w formie pikolinianu), co pozwala na elastyczne dopasowanie suplementacji do wieku
MyKids Omega
Nie od dziś wiadomo, że kwasy tłuszczowe omega 3 są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, również tego młodego. Poza budowaniem odporności, wpływają też korzystnie na pracę mózgu i serca. Też niezbędny produkt w naszej półce z suplementami diety
💬 Mój ekspercki komentarz: Preparat dostarcza wysokiej jakości kwasy DHA i EPA z oleju z wątroby dorsza o niskim wskaźniku TOTOX, co gwarantuje wyjątkową świeżość i brak rybiego posmaku. To jeden z najczystszych produktów tego typu na rynku, wolny od sztucznych aromatów i konserwantów
Nasze sposoby na poprawienie odporności u dziecka, czyli co u nas działa najlepiej
Dorota z Eco Friendly, eskpert w dziedzinie suplementów diety i ekologicznych produktów: Budowanie odporności czy jej poprawę od czegoś musisz zacząć. Nie wszystko wprowadzisz od razu. Opowiem Ci teraz o kilku ważnych tematach, które w naszym domu są sprawdzone od kilku lat. A mam małe dzieci, jedno w wieku przedszkolnym, więc doskonale wiem, co to są infekcje i jak bardzo jako rodzic pracuję wtedy na dwa etaty.
Po pierwsze, mycie rąk. Mój przedszkolak już w zasadzie odruchowo chodzi do łazienki. Ale to też był proces i nauka. Druga kwestia to praktycznie codzienne spacery, no chyba, że na dworze leje deszcz. Wtedy odpuszczamy. Kolejna rzecz to regularny ruch. U mnie sprawdza się jazda na rowerze, ale oczywiście jako rodzic możesz znaleźć swój sposób.
Dbam też o to, żeby regularnie dawać dzieciom kefiry, czasami u nas sprawdza się maślanka. Dzieci ją nawet bardziej preferują. Jemy pełnoziarniste pieczywo albo na przykład samorobne bułeczki z twarożkiem. Moje dzieci uwielbiają też brokuły no i jabłka. To podstawowe warzywa i owoce u nas. Często robię też zakwas z buraków. Taki domowy. Mój przedszkolak go uwielbia.
No i ostatni punkt to obowiązkowa suplementacje. Jej nie da się uniknąć. Tutaj stawiam na kilka sprawdzonych produktów, których składy zawsze dokładnie analizuję jako ekspert w dziedzinie farmacji. Nie eksperymentuję, skoro się sprawdzają. Dzieci dostają żelki z witaminą C i cynkiem. Witaminę D podaję osobno w kropelkach. I niezbędnik u nas to też kwasy tłuszczowe omega 3. Większość suplementów kupuję z Health Labs Care, choć nie wszystkie
Kiedy dziecko choruje za często, czyli sygnały ostrzegawcze
Jak już wspominaliśmy, infekcji w całości nie da się ominąć. To jest część budowania odporności. Są jednak symptomy, które stanowią sygnał ostrzegawczy i wtedy koniecznie powinieneś zasięgnąć opinii lekarza pediatry. Co zatem może Ciebie niepokoić?
- ❌ częstość infekcji – jeśli dziecko kilka razy w roku przechodzi przeziębienie, to raczej nic niespodziewanego, choć oczywiście żadnych sygnałów nie lekceważ. Jeśli jednak więcej choruje, niż jest zdrowe, to na pewno alarm
- ❌ choroby, które przeciągają się tygodniami – jeśli infekcja nie chce ustąpić po więcej niż tygodniu, to też sygnał alarmowy. Często kaszel trwa dłużej, ale go też koniecznie kontroluj, żeby nie przerodził się zapalenie oskrzeli czy płuc
- ❌ nawracające zapalenia – w szczególności ucha, gardła, zatok czy płuc. Organizm dziecka może sobie nie radzić, a układ odpornościowy na pewno jest mocno osłabiony
- ❌ brak apetytu i ubytki na wadze – to, że czasami Twoje dziecko nie chce jeść, to raczej normalne, ale jeśli to powtarza się notorycznie i jeszcze wiąże z utratą wagi, powinieneś skonsultować to z lekarzem
- ❌ bardzo wysoka gorączka – często powyżej 39 stopni Celsjusza. Dla dzieci, a zwłaszcza tych najmłodszych, może ona stanowić zagrożenie dla zdrowia a nawet życia
- ❌ ciągłe zmęczenie i osłabienie dziecka – jeśli Twoje dziecko jest stale zmęczone, senne, apatyczne, mniej aktywne niż zwykle, to też wymaga Twojej reakcji
- ❌ infekcje, które często wymagają antybiotykoterapii – tutaj też konieczna jest konsultacja z lekarzem, bo antybiotyki leczą doraźnie, ale jednocześnie osłabiają mikrobiom jelitowy
- ❌ częste problemy z jelitami – np. biegunki, wymioty, inne problemy jelitowo-żołądkowe. One też są sygnałem, że jelita nie pracują prawidłowo
- ❌ jakiekolwiek inne sygnały niepokojące – a zwłaszcza problemy z oddychaniem dziecka, „charczenie” nocne, odwodnienie (dlatego tak ważne jest picie wody, czasami nawet na siłę), nietypowe wysypki itd.
Odporność u dziecka – wyzwanie, które może stać się prostym nawykiem
Może poprawa odporności u dziecka brzmi jak skomplikowany proces, któremu ciężko stawić czoła, ale w rzeczywistości takim nie jest. Każdy rodzic doskonale wie, że przy dzieciach trzeba dużo robić. Większość z tych opisanych tutaj porad na pewno stosujesz w życiu swojego dziecka.
Pamiętaj, że czynności powtarzane codziennie budują nawyki. Z każdym dniem jest łatwiej. Obowiązkowe tematy przy budowaniu odporności to mycie rąk, odpowiednia, zdrowa i zrównoważona dieta, dostęp do świeżego powietrza, hartowanie z głową i również ważna w dzisiejszych czasach dobrze dobrana suplementacja.
Jeśli wprowadzisz w życie większość z tych porad, które dajemy Ci w naszym artykule, również opartych o doświadczenia z naszymi dziećmi, możesz być pewien, idziesz w dobrym kierunku. Twoje dziecko, nawet jeśli nie od razu, na pewno poprawi swoją odporność. Oczywiście są przypadki bardziej skomplikowane, wynikające na przykład z chorób wrodzonych, ale w większość dzieci jednak funkcjonuje podobnie.
Musisz zatem uzbroić się w cierpliwość i stworzyć dla Twojego dziecka jak najlepsze warunki. I pamiętaj, infekcji nie da się wyeliminować całkowicie. One też są częścią poprawiania odporności u dziecka. Ważne jest też to, żebyś jako rodzic nie przesadzał z tworzeniem parasola ochronnego nad Twoim dzieckiem. Musisz bazować na rozsądku
